کواین ,ابطال ,گزاره ,گرايي ,باورهای ,تحلیلی ,تغییر گفتمان ,عرصة مناسبات ,مواضع قبلی ,طبيعت گرايي ,ازدواج نکرده، ,مردان ازدواج نکرده،

 

کواین( 1908- 2000 م )

محمدامین مروتی

     کواین از فلاسفه تحلیلی و متعلق به دوره سوم این فلسفه است .

      دوره اول با اشخاصی چون فرگه ، راسل ، ویتگنشتاین متقدم و حلقه وین و پوزیتویست های منطقی شناخته می‌شود . دورة دوم را ویتگنشتاین دوم و آستین نمایندگی می‌کنند . معرف دوره سوم ، کواین و دیویدسن اند که تلفیقی از فلسفه تحلیلی اروپا و پراگماتیسم آمریکایی است که از آن با " پراگماتیسم منطقی " یاد می‌شود . دورة چهارم به دورة پساتحلیلی معروف است که " ریچارد رورتی " چهره شاخص آن است .

کواین با نفی تمایز بین قضایای تحلیلی و ترکیبی از نوعی "کل گرایی" دفاع می‌کرد که همه قضایا را ترکیبی می‌دانست . تمام علم و معرفت ما طبیعی است و متکی به منطق و ریاضیات نیست . جمله ی "مردان ازدواج نکرده، ازدواج نکرده اند"، یک گزاره ی تحلیلی است ولی جمله ی" مردان ازدواج نکرده، مجردند"، چنین نیست چرا که مستلزم درک پیشینی و تجربی ما از واژه ی" مجرد" است. یا به عنوان مثال زمانی " کره زمین " و " مرکز عالم " مترادف تلقی می شد ولی در پرتو تجارب جدید این ترادف، منتفی شد.

کواین در مورد" اصل تائیدپذیری" هم می‌گوید تائید یک گزاره صرفاً به آن گزاره مربوط نیست بلکه به کلیت و نظامی از نظریات وابسته است ( کل گرایی ) . کواین با احیای تز "دوئهم" فیلسوف فرانسوی تحت عنوان  "تز دوئهم -کواین " می‌گفت حتی موارد ابطال یک نظریه هم، کلیت یک نظام را زیر سؤال نمی‌برد چون با کمک فرضیه‌های کمکی می‌توان کلیت یک نظام را تعدیل کرد و مانع ابطال کامل آن شد .

"كلي گرايي"،" طبيعت گرايي" و" فيزيكاليسم" از جمله اصطلاحاتي هستند كه براي توصيف "فلسفه ي علم "كواين" به كار مي روند طبيعت گرايي بدين معناست كه علم توسط هيچ ملاك ماوراء علمي قابل توضيح نيست.كل گرايي هم به اين معني كه يك نظريه، ماحصل پيش فرض هاي فراواني است و صدق و كذب ، هرگز ناظر به يك گزارة منفرد نيست.

كواين در نقدِ نظريه "ابطال پذيري" پوپر، مي گويد ضعف ها و نقص هاي يك نظريه، با كمك فرضيات كمكي ، رفع و رجوع و تعديل مي شوند نه ابطال و بنابر اين مرز مشخصي بين علم و غيرعلم ، آن چنان كه پوپر مي گويد وجود ندارد ، پوپر ماركسيسم و روانكاوي را به دليل ابطال نا پذيري ، غيرعلمي مي دانست.

ملاک تعدیل:

کوهن و کواین نشان دادند که نحوة تغییر گفتمان های علمی، تدریجی و تاریخی است. باورهای ما شامل گزاره های تک به تک و نامرتبط نیستند بلکه یک مجموعة کلی و مرتبط هستند. ما ابتدا به ساکن مایل به حفظ مجموعة باورهایمان هستیم. اما به دلیل فقدان کارآمدی ناگزیریم به تدریج آن ها را با باور های جدید، جایگزین کنیم و این جایگزینی یک پروسة طولانی و تدریجی است که از طریق بازسازی مداوم و تعدیل و حکّ و اصلاح دائمیِ باورهایمان ساری و جاری می گردد. بنابراین به خلاف نظر پوپر باورهای ما با یک مورد ابطال، کنار گذاشته نمی شوند؛ بلکه ما به سختی و به تدریج از آن ها دل می کنیم. این نقطه نظر کواین و کوهن، در مورد باورهای اجتماعی و سیاسی صحیح تر است . در مورد گزاره های مربوط به علوم طبیعی، ابطال با سرعت بیشتری صورت می گیرد. چرا که در عرصة علوم طبیعی تعصبات عقیدتی کمتر مانع تغییر گفتمان های علمی می شوند ولی این تعصبات در حوزه های اجتماعی و سیاسی، مقاوم تر و مشکل سازترند.

از همین رو در عرصة مناسبات اجتماعی، طریقة تساهل و مدارا با اندیشه های رقیب و حرکت از نقاط اشتراک کارسازتر است. اصولا هنگامی که به سیر تحول باورهای شخص خودمان هم که می نگریم، می بینیم این تحول جنبة تدریجی دارد و عقب نشینی گام به گام از مواضع قبلی و اتخاذ مواضع جدیدی است که چندان از مواضع قبلی دور نیست. در عرصة مناسبات اجتماعی ملاک "جرح و تعدیل"، "حکّ و اصلاح " بازسازی باورها" تبیین بهتری از حقیقت به دست می دهد.

منبع اصلی مطلب : من فکر می کنم
برچسب ها : کواین ,ابطال ,گزاره ,گرايي ,باورهای ,تحلیلی ,تغییر گفتمان ,عرصة مناسبات ,مواضع قبلی ,طبيعت گرايي ,ازدواج نکرده، ,مردان ازدواج نکرده،
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

آینا گروه : کواین( 1908- 2000 م )